الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
246
تفسير مجمع البيان (فارسى)
( سبا 51 اگر ببينى كه آنها فزع مىكنند ) و مثل : « وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ » ( انعام 27 : اگر ببينى كه بر آتش هستند ) شاعر گويد : ثم جزاه اللَّه عنّى اذ جزى * جنات عدن فى العلالى العلا يعنى خداوند او را در مقامات عاليه ، جزاى خير دهد و به بهشت ببرد مِنْ دُونِ اللَّهِ : « من » حرف زائد براى تاكيد معنى . إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ : حرف شرط بر سر ماضى در نمىآيد . محققين گويند : يعنى « ان اكن الان قلته فيما مضى » أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ : دربارهء محل اعراب آن وجوهى است : 1 - بدل است از « ما أَمَرْتَنِي » و منصوب 2 - بدل است از ضمير « به » و مجرور 3 - مفسر است از « آنچه به آن امر شده » و محلى از اعراب ندارد . مقصود : اكنون بازهم دربارهء حضرت مسيح مىفرمايد : وَ إِذْ قالَ اللَّهُ : هنگامى كه خداوند در روز قيامت به عيسى مىگويد : يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ : اين جمله ، اگر چه سؤالى است . ولى به منظور تهديد مسيحيانى است كه مدعى خدايى عيسى و مريم هستند . درست مثل اينكه كسى نسبت به ديگرى ادعايى داشته باشد و به او بگويند تو به او گفتهاى كه چنين ادعايى كند ؟ ! و او پاسخ دهد : نه . چنين بيانى در حقيقت به منظور نشان دادن شناعت و زشتى ادعاى كسانى است كه گمراه شده ، عيسى و مادرش را خدا پنداشتهاند . وجه ديگرى هم در اينباره ذكر كردهاند و آن اينكه : خداوند ميخواهد بدينوسيله به عيسى خبر دهد كه مردم ، پس از او دربارهاش چنين حرفهايى زدهاند . زيرا ممكن است كه عيسى از آن بىخبر باشد . اين وجه ، از بلخى است . لكن وجه اول صحيحتر است .